Logo van het Planbureau voor de Leefomgeving
Naar het hoofdmenuNaar de subnavigatieNaar de hoofdinhoud

Kwaliteitsborging

Het PBL hanteert een aantal methoden om de wetenschappelijke kwaliteit te borgen en is daarnaast steeds op zoek naar nieuwe, efficiëntere wijzen om dit te doen, zowel binnen afzonderlijke projecten als breed voor het hele planbureauwerk. Naast wetenschappelijke kwaliteit is maatschappelijke relevantie een belangrijke toetssteen.

Strategische kennisontwikkeling

Om op een wetenschappelijk geborgde wijze beleidsstudies uit te kunnen voeren, besteedt het PBL een deel van zijn budget aan strategische kennisontwikkeling. Doel hiervan is om kennis te vergaren en methoden te ontwikkelen die op langere termijn nodig zijn om het PBL-werk op maatschappelijk relevante onderwerpen wetenschappelijk verantwoord te kunnen uitvoeren. Het grootste deel van de strategische kennisontwikkeling vindt plaats binnen de strategische meerjarenprogramma’s.

Voorbeelden van onderwerpen van strategische kennisontwikkeling zijn: institutionele benaderingen in PBL-onderzoek; methode-ontwikkeling multi-level governance; ruimtelijke modellering (bevolking, wonen, werken, mobiliteit); modellering op de terreinen energie, land, biodiversiteit en economie (samengebracht in het integrated assessment model IMAGE, met alle modellen daaromheen); fiscale vergroening; relaties tussen ecosysteemdegradatie, -restauratie, voedsel- en waterzekerheid, klimaat en economische ontwikkeling; ontwikkeling waternatuurpunten; methoden overstromingsrisicobepaling en kosten/baten klimaatadaptatie in ontwikkelingslanden; mondiale governance; en open assessment methodologie, mede gericht op vergroting van transparantie van PBL-onderzoek.

Begeleidingscollege

Het Begeleidingscollege PBL heeft een belangrijke toezichthoudende en adviserende taak. Het bewaakt het wetenschappelijke niveau van het werk van het planbureau en de maatschappelijke relevantie hiervan. In het bijzonder adviseert het Begeleidingscollege over het werkprogramma. De leden zijn werkzaam in de wetenschap (hoogleraren van diverse universiteiten), in het bedrijfsleven of bij maatschappelijke organisaties en andere overheden. Het Begeleidingscollege komt gemiddeld 3 keerl per jaar bijeen.

Internationale visitatie

In november 2017 is het PBL onderwerp geweest van een externe visitatie. De visitatiecommissie was gevraagd het PBL op drie punten te beoordelen. Het rapport van de visitatiecommissie is in april 2018 gepubliceerd, samen met een reactie vanuit het PBL.

De beleidsmatige en maatschappelijke relevantie, en de toekomstbestendigheid van het werk zijn beide als zeer goed (internationaal gerespecteerd) beoordeeld. De wetenschappelijke kwaliteit van PBL is excellent (van wereldklasse), aldus de visitatiecommissie.

Seminars

Interne seminars waarin PBL-onderzoekers elkaar kritisch bevragen over het lopende werk, vormen een belangrijk element in het kwaliteitsbeleid. Binnen de PBL-organisatie werken onderzoekers uit een groot aantal verschillende disciplines samen, waaronder planologen, demografen, geografen, economen, milieuwetenschappers, technologen, biologen, methodologen en bestuurskundigen. Die diversiteit van perspectieven creëert de mogelijkheid de interne ‘peer-review’ ook op verborgen aannames in onderzoeksplannen te richten.

De kritische toetsing van aanpak, voortgang en conclusies in seminars helpt de wetenschappelijke kwaliteit van PBL-producten te borgen. Waar relevant worden deskundigen van buiten het PBL gevraagd om deel te nemen aan dit debat.

Wetenschappelijke toetsing

Bij grote onderzoeken wordt vaak een wetenschappelijke klankbordgroep ingesteld die moet toetsen of met geschikte, dan wel de best beschikbare onderzoeksmethoden wordt gewerkt, en of analyses op de juiste wijze worden uitgevoerd. In andere gevallen vraagt het PBL hoogleraren en/of andere externe deskundigen om een oordeel over een concept-rapport te geven.

Om de wetenschappelijke kwaliteit van de rapportages en studies van het PBL te borgen, krijgen databeheer, informatiemanagement, beheer en ontwikkeling van de modellen en de kennisinfrastructuur van het PBL continu aandacht. Daarbij gaat het enerzijds om het PBL-brede informatiemanagement, ICT-beheer en -advisering, beheer van (geo)data, redactieondersteuning en advisering over methoden en technieken. Anderzijds gaat het voor elk van de inhoudelijke aandachtsvelden om het beheer en de toepassingsgerichte aanpassing van modellen en de wetenschappelijke kwaliteitsborging van data en modelinstrumentarium in een uitgebreid extern kennisnetwerk en door implementatie van PBL-normenkaders voor data en modellen.

Up-to-standards houden van kennis en vaardigheden

Kennis van onderzoekers vormt het belangrijkste kapitaal van het PBL. Daarom investeert het PBL in het onderhouden en vergroten van kennis en vaardigheden. Kennisontwikkeling gebeurt zowel door formele opleidingen als door training on the job.

PBL handreikingen voor beleidsonderzoekers

Het PBL maakt gebruik van analysemethoden en modellen om betrouwbare, integrale uitspraken te kunnen doen. Om deze methoden en modellen op een goede manier toe te kunnen passen heeft PBL handreikingen, waaronder normenkaders en leidraden, opgesteld. Deze handreikingen (door het PBL zelf of in samenwerking met partnerinstituten ontwikkeld) zijn bedoeld voor medewerkers van planbureaus en andere onderzoeksinstellingen, maar kunnen ook waardevol zijn voor mensen die de zeggingskracht van deze onderzoeken willen begrijpen.