Logo van het Planbureau voor de Leefomgeving
Naar het hoofdmenuNaar de hoofdinhoud
Klimaatverandering

Negatieve emissies - Technisch potentieel, realistisch potentieel en kosten voor Nederland

Rapport | 07-02-2018

In december 2015 hebben bijna alle landen ter wereld zich in het Parijsakkoord ten doel gesteld om de mondiale temperatuurstijging te beperken tot 2°C en, indien mogelijk, tot 1,5°C. Om hieraan te voldoen zijn negatieve emissies - maatregelen waarmee netto CO2 aan de atmosfeer wordt onttrokken - vrijwel onvermijdelijk.

Er is meer dan BECCS

Bio-energie in combinatie met het afvangen en opslaan van CO2 (BECCS) is de meest toegepaste negatieve emissietechnologie in vrijwel alle mondiale, Europese en nationale emissiescenario’s. Daarvoor zijn grote hoeveelheden biomassa nodig, wat vragen oproept rond landbeschikbaarheid, biodiversiteit, de concurrentie met voedselproductie en de mate waarin die biomassa CO2-neutraal kan worden geproduceerd.

Maar er zijn ook andere mogelijkheden voor negatieve emissies waarbij biomassa hoogwaardiger wordt ingezet, zoals in de productie van biobrandstoffen als grondstof voor de chemie of in de bouw, of het verspreiden van ‘biochar’ (een houtskoolsoort) over landbouwgrond. Daarnaast zijn maatregelen denkbaar in de land- en bosbouw die geen biomassa nodig hebben, zoals aanpassingen in de landbouwpraktijk die de koolstofinhoud van de bodem verhogen, of het aanplanten van bos. Ten slotte zijn er technologieën waarin fotosynthese helemaal geen rol speelt, zoals het binden van CO2 aan olivijn en ‘direct air capture’ (DAC, het uit de lucht halen van CO2 door grote installaties).

Technisch en realistisch potentieel

In deze achtergrondstudie is, op basis van recente literatuur en input van experts, voor het eerst op een rij gezet hoeveel negatieve emissies tegen welke kosten in Nederland gerealiseerd kunnen worden. Een eerste schatting van het technisch potentieel komt uit op ongeveer 150 Mton CO2 per jaar, maar het is vrijwel zeker dat de hoeveelheid biomassa die hiervoor nodig zou zijn niet haalbaar is. Het realistisch potentieel komt veel lager uit: zo’n 13 Mton in 2030 en 34 Mton in 2050. De additionele kosten voor negatieve emissies lopen sterk uiteen van alleen kosten voor transport en opslag (~€10 per ton) tot honderden euro’s per ton voor andere opties, zoals DAC.

Dit rapport moet worden beschouwd als een eerste bouwsteen om uiteindelijk beleidsopties te kunnen formuleren. Nader integraal onderzoek (b.v. op basis van scenario-analyses) is nodig om het potentieel van negatieve emissies aan de praktijk van de energietransitie te verbinden.

 

Auteur(s)Bart Strengers; Hans Eerens; Winand Smeets; Gert Jan van den Born; Jan Ros
Rapportnr.2606
Publicatiedatum07-02-2018
Pagina's83
TaalNederlands